Aix-en-Provence, lipiec 1832
Carla!
Angelo!
Idziemy!
Uciekaj!
Niech Bóg ma cie w swej opiece!
HUZAR
Ale mi sie chce pic!
- Chce pan pokój? - Teraz nie... Wyjezdzam za godzine.
Panski kon jest zdrozony.
Przynies litr wina i wlej mu do owsa.
- Nie moge, mam chora siostre. - Rób co mówie!
- Dlaczego bija w dzwony? - Wzywaja doktora.
Od rana zachorowalo juz 5 osób. To przez wode w studni.
- Daleko do Manosque? - Przez Bastide trzeba jechac caly dzien.
Pan tez zle sie czuje?
- Martial! - Ide!
- Zimno mi. - Chcesz grzanego wina?
Ten podrózny mówi, ze to pomaga.
- Zimno mi. - Zaraz sie rozgrzejesz.
Ide do siostry, zaraz wróce.
Droga matko...
...ty, która zawsze mi mówisz, bym nie bal sie wyzwan losu...
...tym razem bylabys ze mnie zadowolona. Znów wyruszylem w droge.
Musialem opuscic Aix, nie pisz tam wiecej.
Austriaccy szpiedzy sa we Francji, wpadli na nasz trop.
Tutejsi Wlosi sa w niebezpieczenstwie.
Spróbuje ich znalezc i ostrzec.
Jade do Manosque, gdzie mieszka wielu naszych.
Oni sa najbardziej zagrozeni.
Mam nadzieje znalezc poslanca, który dostarczy ci ten list.
Czy jestes w Turynie?
Italia jest tak odlegla.
Tyle przeszkód dzieli mnie od Ciebie.
Maggionari!
Szukam cie od rana!
Zlapali Giacomo! Ja tez o malo nie wpadlem.
Maggionari!
Paolo, nie ty!
Maggionari, gdzie jestes?
Tutaj!
Ciagla ucieczka.
Kiedy nareszcie bede mógl walczyc z odkrytym czolem?
Nauczylas mnie, jak zyc, i jestem Ci za to wdzieczny.
Slysze kazde Twoje slowo.
Czuje na sobie Twój wzrok.
Chcialbym móc wyzwolic ltalie w pojedynke...
...abys byla ze mnie dumna i abysmy sie w koncu spotkali.
Niech pan sie kladzie!
Co pan wyrabia?
- Zimno panu w nogi? - Nie, czuje sie normalnie.
Jaki pan blady.
Prosze pokazac oczy.
- Czuje pan, kiedy szczypie? - Niech mnie pan zostawi!
Prosze to wypic. Bez obawy, jestem lekarzem.
Ten lek mnie trzyma przy zyciu.
- Byl pan w wiosce? - Tak.
- Sa chorzy? - Nie, wszedzie pelno trupów.
- Dotykal ich pan? - Nie.
Niech pan pilnuje koni, pójde sprawdzic.
- Tam nie ma nikogo zywego! - Niektórzy sie chowaja.
W Baume znalazlem jednego w golebniku. Wszedzie jest to samo.
Ale co tu sie dzieje?
Epidemia cholery.
Najwieksza epidemia cholery jaka kiedykolwiek widziano.
Przestan, jestem lekarzem!
Chce ci pomóc!
Poznajesz mnie? Nie bój sie!
- Pomoge panu. - Nie! Niech pan ucieka.
Za kogo mnie pan ma? Co mam robic?
Niech pan go trzyma.
Jak to sie szybko rozwija,
juz jest siny!
Trzeba go masowac, zeby powstrzymac cyjanoze.
Niech pan go mocno trzyma!
Wszystkich ich znalem, to moja dolina.
Zima, latem, leczylem ich, a oni mi poumierali!
Musze dostac sie do Gardiole za dnia.
Musze...
Moze tam sa jeszcze zywi.
Co za koszmar.
Niech pan wypusci zwierzeta, bo pozdychaja z glodu.
Zapali pan?
Chetnie.
Nigdy nie palilem, ale teraz...
Pali pan drogie cygara.
I oficerki ma pan porzadne.
Jestem pulkownikiem.
Pulkownikiem husarii,
ale nie tu, w Italii.
Byl pan juz na wojnie?
Nigdy. Moja matka kupila mi stopien.
Hojna mama.
I tak to wszystko na nic.
Jest pan na wygnaniu?
Tak.
W Turynie wydano na mnie wyrok smierci.
Biedna Italia.
Austria trzyma ja na smyczy, jak psa.
Uciekaj! Nie dotykaj mnie!
Ratuj sie!
- Uciekaj na pólnoc. - Prosze to wypic.
Kto tu placze?
Czy ktos potrzebuje pomocy?
Nie bójcie sie!
Gdzie jestescie?
Tutaj, panie.
- Nie jest pan z Chateau-Arnoux? - Skadze.
To dobrze, bo tamtejsi ludzie sa okropni.
Napadaja na podróznych i zamykaja ich w piwnicy!
- Co tu robicie? - Nie wiemy, dokad isc.
Szlismy do Aubignosc. Ale tam wszyscy chorzy,
wiec chcielismy wrócic do Manosque. Ale wszedzie sa blokady.
Pewnie martwia sie o nas.
Wróci pan kiedys do swego kraju?
Mam nadzieje.
- ¯eby walczyc? - Jasne. Wypedzic Austriaków!
Gdy ujrzalam pana na koniu,
w oddali widac bylo plomienie,
przypomnial mi sie Roland.
- Czytal pan ,,Piesn o Rolandzie''? - W Italii to lektura szkolna.
Kiedy Roland wpadal w zlosc, wyrywal deby.
- To jest mozliwe tylko w ksiazkach. - Ksiazki to moje zycie.
Pan de Chambon zatrudnil mnie, abym nauczyla dzieci kochac ksiazki.
Mam ich pelna torbe, nie rozstaje sie z nimi.
Budzcie sie! Jestesmy w Manosque.
- Dokad to? - Chcemy wrócic do domu.
Nikt nie moze wejsc do miasta!
Jak dlugo mamy tu zostac?
3-4 dni, az sie przekonamy, ze nie jestescie chorzy.
To moja wina. Gdyby nie ja, bylby pan daleko.
Lepiej, ze zostalem z wami.
- Nikt nie glodny? - Nie!
- Jak zmienicie zdanie, zawolajcie mnie. - A co macie?
- Co zechcesz, baronie! - Pieczone kurcze?
Dwa kurczaki, wino, chleb i ser.
I 20 cygar.
Mamy tu pewne zasady! Nie przyjmujemy niczego z zewnatrz,
prócz jaj na twardo.
Mam ochote na kurczaka, dzieci tez.
- Nie zgadzam sie, zebyscie tu jedli. - Zjemy na dworze.
Dajcie pieniadze.
- Ile? - 30 franków, platne z góry.
- Zdzierca! - Mam koszty!
Nielatwo teraz zdobyc zywnosc.
- Toz to rozbój w bialy dzien! - Nie bede dyskutowal.
- Lekarza! - Trzeba glosno krzyczec.
- Dlaczego? Nie ma? - Byl do rana, ale uciekl.
Trzeba ja wyniesc na slonce.
Kto mi pomoze?
Niech pan poczeka!
- Potrzebna gorzalka. - Pani Terasson!
Prosze przyniesc te pani nalewke.
- Po co? - Szybko!
,,Twarz sluzacej rozjasnil niesmialy usmiech.
Trzymala w rekach eliksir, który wzbudzi milosc Tristana
i zwiaze go z Izolda na wieki.
Podala mu puchar.
Tristan, sadzac, iz jest to wino które otrzymal od króla Marka,
opróznil puchar do ostatniej kropli.''
A co bylo potem?
Mówia, ze to miazmaty przywiezione z Indii na statku.
Co oni robia?
Ilu was strzeze w nocy?
- Przed drzwiami dwóch. - Dam sobie z nimi rade.
- Nim przybiegnie reszta, uciekniecie. - Dokad?
Na pola.
- Bedziecie musieli biec. - A nasze bagaze?
- Wszystko przepadnie. - To dla was.
- Pojutrze dadza nam przepustki. - Albo bedziecie martwi.
Zje pan?
Nie, dziekuje.
- Nie wolno tu stac! - Gdzie reszta?
- Jaka reszta? - Ci, którzy byli z nim.
Znalezlismy tylko jego. Znal go pan?
Mój Boze! Wchodzcie, dzieci.
Powietrze jest morowe.
Ponoc chorobe roznosza muszki, tak male, ze ich nie widac.
Zamknijcie buzie!
Madame Margueritte, pani zna tu wszystkich.
- Pan szuka przyjaciela, Wlocha. - Z Piemontu. Jest szewcem.
- Znam go, ulica Ormeaux, Giuseppe, tak? - Zgadza sie.
- To daleko, po drugiej stronie miasta. - Znajde. Dziekuje!
Do widzenia.
Niech pan bedzie ostrozny.
Prosze to wziac. To historia Renaud i Armide, pozyczam panu.
- To nie jest dobry moment. - Prosze przeczytac zakonczenie.
To, co on jej mówi, jest takie wzruszajace.
Truciciel!
Co wrzuciles do wody?
Przeszukajcie jego torbe!
Nie dotykac tego!
- Wstawaj! - Zostawcie go nam!
Powiesic go!
Zbrodniarz!
Kto ci za to zaplacil? Rzad? ¯eby wykonczyc robotników?
A potem mówia, ze to cholera!
Nie ujdzie ci to na sucho!
Juz jestes martwy!
Leon!
Znalazles to pudelko?
Na pewno wlozylem je tu, panie komisarzu,
ktos musial zabrac.
Sprawdzalem tam!
- Czego? - Jeszcze jeden, panie komisarzu.
Posadzcie go.
- Masz? - Nie!
Posun sie pan!
Widzi pan? Wszyscy pisza na siebie donosy.
Na przyklad ten. Brat na brata, okropnosc!
Obwiniaja garbarzy, ksiezy, ¯ydów!
Cholera to paskudztwo, ale oni wszyscy nie lepsi.
- Jestem... - Wiem, trucicielem fontann.
Od wczoraj jest pan trzeci, musza sie czyms zajac.
W koncu i mnie powiesza.
Sa tacy, co widzieli aniolów z mieczami,
brodate weze, szczury spiewajace Ave Maria.
- Co pan robi w tym miescie wariatów? - Szukam przyjaciela.
Pan jeszcze ma przyjaciela? Jak tu zimno.
Jeszcze nigdy tak nie marzlem o tej porze roku.
Co to znaczy?
Do ognia z tym!
Pózno juz.
Giuseppe?
To on!
A ci? Co za jedni?
Tam jest! Widze go!
Jeszcze zyje.
Daj to!
Dzielny z ciebie kot.
Spodobalbys sie mojej matce.
Móglbys jej zaniesc wiadomosc.
Jest w Mediolanie.
£atwo ja znajdziesz, wszystkie koty ja znaja.
Jest ksiezna i zyje tylko mysla o powstaniu.
Opowiedzialbys jej o moim losie.
Chodz!
£apcie go! To zbrodniarz!
Truciciel!
Chodzcie, dzieci!
Nie wiem, czy madrze robisz, kochajac ludzi.
Kiedy rzadzi nimi strach, sa bezlitosni.
Ten Austriak przyjechal z ltalii, zeby mnie zabic.
Spotkal go marny koniec.
Moze Bóg postanowil rozprawic sie z tym wszystkim?
Z ludzmi, przynajmniej.
Co wy, koty, zrobicie bez nas?
Nie idz tam!
Chodz!
Prosze sie nie obawiac, jestem dzentelmenem.
Dlaczego mialabym sie bac?
Kazdy sie boi w tym miescie.
- Pan chyba tez. - Ja? Nie.
- Co pan tu robi? - Nic...
To nieco skomplikowane.
Uciekalem po dachach bo tlum chcial mnie zlinczowac.
Nie spalem od dwóch dni.
Wskoczylem przez okno, bo zobaczylem kanape.
- Uslyszalam pana. - Obudzilem pania?
- Zapewne jest pan glodny. - Przede wszystkim spragniony.
Zasiadalam wlasnie do kolacji, prosze ze mna.
Przestrasze wszystkich moim wygladem.
Tu nikogo nie ma.
- Nie chcialbym sie narzucac. - Ale ja pana zapraszam.
Pani wybaczy...
Wygladam jak przestepca. Jest pani odwazna, podejmujac mnie u siebie.
To dom moich ciotek.
Czy one...?
Nie, wyjechaly 3 dni temu.
Moge pana poczestowac chlebem, herbata i odrobina miodu.
- Odpowiada to panu? - Alez oczywiscie.
Chleb jest czerstwy, musi go pan zwilzyc.
Czemu pan stoi?
Jest pan zmeczony, prosze usiasc.
To panski kot?
Tak, to znaczy nie... Towarzyszy mi.
Rozbil kielich mojej ciotki.
Jesli nie umre na cholere, bedzie mi to wypominac do konca zycia.
Przepraszam.
Zostan tu!
Okropnie jem.
Prosze wybaczyc, bylem spragniony.
Prosze tak wciaz nie przepraszac, bo zaczne sie bac.
- Naleje panu herbaty. - Nie zabraknie dla pani?
Nie ma obawy.
Nie moze pani zostac w tym miescie.
Jest pani sama i otwiera drzwi nieznajomym.
- Jest pani nieostrozna. - Tak pan sadzi?
Nie otworzylam panu, spadl pan z nieba.
Dlaczego nie wyjechala pani z ciotkami?
Sa pytania, na które nie chce odpowiadac.
- Prosze wybaczyc. - Znowu?
Zawsze ma pan takie nienaganne maniery?
- Bawi to pania? - Wprost przeciwnie.
Milo spotkac kogos takiego w tych okolicznosciach.
Osobie, która pana wychowala, naleza sie gratulacje.
- To panska matka? - Tak.
- ile ma pan lat? - 25.
Dopiero?
- Nie bede pani dluzej przeszkadzal. - Co pan robi?
- Dziekuje za posilek. Do widzenia. - Co takiego powiedzialam?
Nie lubie, gdy ktos ze mnie kpi.
Nie kpie! Nic zlego nie mialam na mysli. Jest pan bardzo dumny.
To prawda.
Prosze jeszcze nie isc.
Niech pan zostanie.
Ja tez sie boje.
Dobrze to pani ukrywa.
Dziekuje.
Zaraz znajde.
Co roku robia nalewke ze sliwek i gdzies ja chowaja.
Uwielbiam moje ciotki, ale doprowadzaja mnie do szalu.
Prosze pani?
Wychodzic!
Angelo!
Giuseppe!
,,Droga matko, czy otrzymasz ten list?
Poczta juz nie funkcjonuje.
Drogi sa zablokowane, statki nie wychodza z portu.
Zapewne wiesz, ze panuje tu epidemia cholery. Niech Bóg uchroni Italie!
Wedrujac przez miasta dotkniete zaraza dotarlem do Manosque,
by odnalezc przyjaciól na wygnaniu.
Opowiedzialem im o zdradzie jednego z naszych.
Ktos, kogo uwazalem za przyjaciela, towarzysz dziecinstwa,
wydal nas tajnej policji.
Paolo Maggionari.
Pamietasz lato w Brenta, kiedy przynosil nam truskawki?
Zdradzil nas.
Choroba uderza na slepo.
Dotyka przyjaciól i wrogów.
Austriaccy agenci, którzy nas scigali, sa juz martwi.
Jaki w tym wszystkim sens?
Czy wiesz? Czy jest jakies przeslanie, którego nie dostrzegam?
Niektórzy mówia o karze boskiej.
Ale za jakie grzechy?
Nie bylem przygotowany na te próbe.
Staram sie zachowywac godnie, a to nie zawsze latwe.
Czuje, ze sie zmieniam.
Coraz wiecej od siebie wymagam.''
- Ruszaj sie! - Nie moge!
Nie obchodzi mnie to!
To nie ma sensu.
I tak umrzemy.
Zamknij sie!
Nienawidze tego kraju! Chce wracac do domu.
Co robisz?
- Biore, co mi sie nalezy. - Ty lajdaku!
Dokad chcesz isc?
Caly region jest zamkniety.
Musi byc jakis sposób.
Wojsko barykaduje drogi.
Znajdz mi dobrego konia, a przedre sie.
Ty, byc moze.
Dokad pojedziesz?
Chce wrócic do Italii.
Zadenuncjuja cie od razu.
Bede walczyl.
Jesli mnie zabija, to przynajmniej w slusznej sprawie.
Tu nasza smierc nie ma sensu.
Znajdz mi konia.
,,Za 2 godziny jade do Italii. Decyzje podjalem tej nocy.
Najpierw do Mediolanu, wioze tam pieniadze
zebrane przez naszych patriotów na wygnaniu.
Giuseppe wysylal je co miesiac do Marsylii,
a stamtad statkiem do Genui, ale teraz to niemozliwe.
Epidemia wprowadzila straszny zamet.
Nasi bracia potrzebuja pieniedzy, aby przygotowac powstanie.
Nie mówilas mi, ze do walki potrzebne sa pieniadze.
Jestes w Mediolanie, czy wrócilas do Turynu?
Ten list, tak jak i poprzedni, przywioze ci osobiscie.
Bede patrzyl, jak czytasz na tarasie,
przewracajac kartki tym niecierpliwym gestem.
Bede patrzyl na topole,
na która kazalas mi wchodzic gdy bylem dzieckiem,
abym nauczyl sie pokonywac strach.''
Nikt nie ma prawa wjechac!
Zawracajcie!
Maggionari!
Nie patrzcie na to, dzieci!
Zlapali mojego ojca.
- Nie zyje? - Tak.
- Znal go pan? - Od dziecinstwa.
- Boja sie pana, bo go pan dotknal. - Widze.
- A pani? - Co takiego?
Boi sie mnie pani?
Prosze.
Madame, nie!
- To pani przyjaciele? - Nie znam ich.
- Mysla tylko, jak uratowac swe srebra. - Dlaczego jest pani z nimi?
Obiecano nam, ze otrzymamy przepustki.
To nieprawda. Nie wydaja juz przepustek.
Wezma was na kwarantanne, wie pani, po co? ¯ebyscie szybciej poumierali.
Po co pan to mówi?
Caly dzien szukam przejscia, zaczepiana przez zolnierzy.
Prosze jechac ze mna.
- Któredy? - Przez rzeke.
Próbowalam. Tam tez jest wojsko.
- Ilu ich jest? - Kilkunastu.
- Widziala pani dragonów, kawalerie? - Nie.
To nie bedzie trudne, musimy pani znalezc konia.
Mam konia. Na górze.
Wiec mozemy ruszac.
Prosze isc po konia.
Ma pani bagaz? Pójde z pania.
Nie ufa mi pani?
Jak pani sobie zyczy.
Chcialem pomóc,
bo wiele pani zawdzieczam.
Nic mi pan nie zawdziecza.
Napoila mnie pani, gdy umieralem z pragnienia.
- Jest ich wiecej niz wczoraj. - Jeszcze cos mnie niepokoi.
Slonce sie chowa.
Co oni tam robia? Sprawdzcie to.
Prosze sie stad nie ruszac.
- Dokad jedziecie? - Spokojnie, mam pieniadze.
- Macie zawracac, ale juz! - ile chcecie?
- Slyszalem, ze za dwoje 1 4 franków. - Nie próbuj zadnych sztuczek!
- Niech bedzie 20. - Zejdz z konia!
- Chcecie wiecej? - Przestan, bo dostaniesz kulke!
Teraz!
Strzelajcie!
- Dawaj to, ofermo! - Nic nie widac!
Trzeba sie tak ustawiac, zeby wróg mial slonce w oczy.
- Zapamieta pani? - Obiecuje.
- Mówi pan jak oficer. - Jestem pulkownikiem.
Mozna byc pulkownikiem w panskim wieku?
Tak. W Italii.
swietny kon.
- Dziekuje. - Jak sie nazywa?
Nie wiem, ukradlam go w Manosque.
Do Italii najlepiej jechac przez Digne.
Tu sie rozstaniemy, ja pojade na Sisteron.
Jedzie pani do Sisteron?
- A dokad? - Na pólnoc, do Gap.
- To bardzo daleko. - Znam droge.
Stracilam juz duzo czasu.
Dziekuje za pomoc, to szczescie, ze pana spotkalam.
Nie wiem, co bym zrobila bez pana.
Do widzenia!
Uciekajmy!
- Mysli pan, ze nas szukaja? - Byc moze. Dobrze nas zapamietali.
W dolinie pania zatrzymaja.
Bezpieczniej jechac przez góry.
- Nie znam drogi. - Pojade z pania.
- To panu nie po drodze. - Pojade do Italii przez Alpy.
- To o wiele dalej. - Nie szkodzi.
I tak wiele pan dla mnie zrobil, pojade sama.
Nie.
Nie wierzy pan we mnie?
Nie zostawie kobiety samej w tych okolicznosciach.
- A jesli zabronie panu jechac ze mna? - l tak pojade.
Moim obowiazkiem jest pani pomóc.
Tak zostalem wychowany.
Moge zatem wiedziec, dokad pani zmierza?
Do Theus.
- Gdzie to jest? - Niedaleko Gap.
Jedzmy!
Nie chcialabym byc panskim zolnierzem.
Ja tez nie.
Stad tez wszyscy wyjechali.
Tam jest stodola, moze pani odpoczac na slomie.
- Nie musze. Mozemy jechac dalej. - Za godzine bedzie ciemno.
Uciekajmy!
- Nie spi pani? - Nie moge.
Moze rozpalimy ogien?
- Zimno pani? - Troche.
Nie zobacza ogniska, sa daleko.
Patroluja te okolice. Znam zwyczaje dragonów.
Zawsze wysylaja zwiadowców.
Rozpale ogien, gdy wstanie swit.
Jest pan bardzo zorganizowany.
- Pochodzi pan z rodziny wojskowych? - Chyba tak.
- Jak to, chyba tak? - Nie znalem ojca.
Przyjechal do Italii z Bonapartem, a potem wyjechal.
Nie wiem nawet czy zyje. Nikt tego nie wie.
- Prosze wlozyc ponczochy. - Juz mam jedne.
- Najgorzej zmarznac w nogi. - Nie nosze welnianych ponczoch.
Prosze robic to, co mówie.
Tu tez moze wybuchnac epidemia.
- Wiec czemu sluza te blokady? - Niczemu.
Cholera nie zatrzyma sie na widok munduru.
Przepraszam.
To panskie pieniadze?
- Nie. Powierzono mi je. - Wiezie je pan do Italii?
Tak.
- Co pan robil we Francji? Ukrywal sie? - Tak.
Gdzie?
W Aix.
W zeszlym roku spedzilam tam 3 miesiace. Byl pan tam wtedy?
Tak.
Moglismy sie spotkac.
- Czesto bywal pan na miescie? - Nigdy.
Oczywiscie.
Lubie to miasto, mam tam przyjaciól.
Co sie z nimi dzieje?
Czy tak jak my, sa w drodze,
czy zamknieci w domach, nie waza sie oddychac?
Czuje sie tak, jakby wszyscy, których znalam i kochalam mieli zniknac.
To sie kiedys skonczy, ale dla mnie swiat bedzie pusty.
Slyszy pan?
Ktos gra.
To po drugiej stronie doliny.
Mozart. Danses allemandes.
Juz dobrze.
Przepraszam.
Uslyszalam go przez sen,
ale nie moglam sie obudzic.
Slyszalam jakis cichy glos,
jakby mnie uwodzil.
Nie moglam sie poruszyc, jakbym dawala mu przyzwolenie.
Otworzylam oczy,
a on skoczyl na mnie i uderzyl dziobem!
- Gdzie pania uderzyl? - Tu.
Chodzmy!
- Ma pan wode? - Tak.
- Zrobie herbaty. - Pózniej.
Nie pomyslalem o ptakach.
Nie boja sie juz ludzi, odkad zywia sie ich miesem.
- Dotknela go pani? - Tak.
Prosze wyciagnac rece.
Prosze potrzec.
Nie zblizac sie!
Nie bójcie sie!
Stad dobrze slysze! Nie musi pan sie zblizac!
- Dokad prowadzi ta droga? - Do duzej drogi.
- A duza droga? - Wszedzie.
Ale odradzam nia jechac, zlapia was dragoni.
- A w druga strone? - Do Sorbiere. Tam tez pelno wojska.
¯olnierze uparci jak osly, nie chcieli lekarstwa.
- Jakiego lekarstwa? - Mojego eliksiru. Chcecie?
Wyciag z roslin, które sam zbieram. Niejeden zawdziecza mi zycie.
- Sprzedajecie to? - Jasne, ze nie rozdaje!
Co to jest 3 franki, kiedy smierc zaglada w oczy!
Raz czy dwa dalem za darmo, ale wtedy nie pomoglo.
Trzeba zaplacic, zeby dzialalo. Jak za wszystko.
Trzymajcie.
Kupie to i dorzuce 10 franków.
Idziemy do Gap, któredy najbezpieczniej?
Gap jest daleko.
- To warte 2 ludwiki. - Za duzo, niech pan sie nie zgadza.
Zgoda!
Na rozstaju dróg zobaczycie mlyn.
Tam skrecicie w prawo i dojedziecie do Montjay.
- Mamy jechac przez Montjay? - Nie, miasto trzeba ominac.
- Dlaczego? - Pelno zolnierzy, caly garnizon.
- Tam nie ma zarazy, wiec sie chronia. - Musze jechac do Montjay.
- Wezma was na kwarantanne. - Znacie pana Peyrolle w Montjay?
- Tak, to mer. - Wiecie, gdzie mieszka?
Tak, ale nadlozy pani drogi.
Pozwoli pani na slowo?
- Nie jedzie pani do Theus? - Tak, pózniej. Najpierw do Montjay.
- Zmiana planów? - To wazne, prosze zrozumiec.
Nie rozumiem. Pelno tam zolnierzy!
Prosze podazac swoja droga, stracil pan przeze mnie czas.
W Italii czekaja na pana, ten czlowiek mnie zaprowadzi.
- Zaprowadzicie mnie do Montjay? - To zalezy.
Zaplace, bez obawy. Wprowadzicie mnie do miasta?
- Zobaczy sie. - Prosze!
Nie dotykac!
Jest pani niekonsekwentna.
2 ludwiki bylo za wiele, a daje mu pani pierscien.
Nie mam pieniedzy.
- Ile za przeprowadzenie nas do Montjay? - Odmawiam!
Nie zostawie pani z tym handlarzem ziól! Wyda pania przy pierwszej okazji.
To ile?
1 00 franków.
Wyciagajcie puszke.
W Marsylii pelno trupów na ulicach.
Ludzie zwariowali.
Krzycza, gonia sie.
Mówia, ze to przez muszki.
smiac mi sie z nich chce.
W Saint-Cyrice spadla ponoc ulewa ropuch!
A w Motte pies zaczal cytowac katechizm.
- Chwila! - Co pan robi?
- To zbyteczny ciezar. - idziemy.
Sa, widze swiatlo.
Zostawiam was, dobranoc.
- Niech pan mnie nie dotyka! - Nie dotykam.To jeszcze nie koniec.
- Dlaczego? - Bo ja tak mówie.
- Boi sie pan, ze ukradne konie? - To tez.
Przesada.
Pseci nie powinni mieszac sie do polityki.
Kiedy Hugo, rojalista, placze nad losem robotników, to szczyt wszystkiego!
Wspiera rewolucje!
- Moge rozmawiac z panem Peyrolle? - Wyszedl. A w jakiej sprawie?
- Jestem Madame de Theus. - Dobry Boze, prosze wejsc.
Jestem Madame Peyrolle. Maz zaraz wróci, wezwano go do merostwa.
Otworze pani.
- Leccie do drzwi! - Kto to?
Markiza de Theus!
- Mam tu czekac? - Tak!
- Jadla pani wieczerze? - Nie.
Czy moge zaprosic pania do stolu? - Nie chce sprawiac klopotu.
Lucienne! Przynies dodatkowe nakrycie.
Pani pozwoli, ze sie przedstawie. Joseph Rigoard, notariusz.
A to moja malzonka.
Pani obecnosc w naszym miescie to dla nas zaszczyt.
Niech pani markiza spocznie.
Adrien, nie przywitales sie z pania de Theus.
Przywitalem.
Koncz, deser czeka.
- Od dawna jest pani w Montjay? - Dopiero przybylam.
- Jedzie pani z Theus? - Nie, z Manosque.
Alez tam jest pieklo! Nie byla pani chyba w miescie?
Tak, spedzilam tam miesiac.
Nigdy tego nie zapomne.
Tyle cierpienia, tyle okropnosci.
Stosy plonace dzien i noc,
ten koszmarny odór...
Co palili?
Nic.
Nie!
Nie rozumiem, jak pani sie tu dostala?
- Odbyla pani kwarantanne? - Dzieki Bogu, ucieklam.
Odsuncie sie od niej!
Co sie dzieje?
Postaw perliczke!
Pani, to niewybaczalne! Jest pani przestepczynia, brak mi slów!
Nie ma pani sumienia!
Powinna swiecic przykladem, a rozsiewa chorobe!
- Niepotrzebnie pan tak krzyczy. - Moge jeszcze glosniej!
Takie wzburzenie jest szkodliwe dla zdrowia.
Jest pani nieodpowiedzialna, takie jak pani nalezaloby...
Co?
Nie skonczyl pan zdania.
Ja tez przybywam z Manosque! l wiele móglbym opowiedziec.
Wdychalem morowe powietrze, lykalem muszki,
leczylem chorych, umierali na mych rekach.
Dokad? Nie uciekajcie!
Nie bójcie sie! To strach zabija!
Patrzcie, jestem calkiem zdrowy!
Ci ludzie nie sa godni pani towarzystwa.
Czy moge wziac wlasne sprawy w swoje rece?
Ostrzegam, ze nie bede tu tkwil do jutra!
Zjedzcie cos i zaczekajcie w ogrodzie.
Moge dostac butelke?
- Nie idz tam, Andre! - Zostawcie mnie!
Pan Peyrolle!
Pani sama, bez meza?
- Gdzie on jest? - To pan nie wie? - Nie.
Ale byl pan z nim.
Ten pan mi towarzyszy. Byliscie razem w Walencji?
Chodzmy stad.
Dajcie butelke!
Prosze nie mówic na glos o Walencji, to scisle tajne.
- Mialem nadzieje i pania tam ujrzec. - Gdzie mój maz?
- Nie spotkala go pani w Manosque? - Nie!
Na wiesc o epidemii pojechal pani szukac.
- Kiedy? - 10 dni temu.
Mój Boze!
Spotkanie zostalo przerwane, wiec wrócilem.
Miala pani czekac u ciotek.
Czekalam tyle, ile moglam.
Myslalam, ze nie mógl przedostac sie przez blokady
i ze wrócil do Theus.
Armia ewakuowala miasto.
To moja wina,
na pewno spotkalo go cos zlego.
Prosze usiasc.
Widzialam go we snie.
Szedl droga,
jego twarz byla czarna,
jak wykuta z kamienia.
Podszedl do mnie,
wyciagnal dlon
i nagle upadl.
Jego cialo zaczelo plonac.
Chcial, zebym jechala z nim do Walencji, ale odmówilam.
Moze on juz nie...
To wszystko moja wina!
Prosze tak nie mówic.
Nie wiem, co mam robic.
Niech pani zostanie kilka dni.
- To niemozliwe. - Dlaczego? Zaopiekuje sie pania.
Prosze sie mnie nie obawiac, jestem pani wielbicielem.
Jestem calkowicie pani oddany.
Prosze powiedziec, ze pani o tym wie!
- Musze isc. - Prosze poczekac!
Dokad? Jest noc! Wróci pani do Theus?
- Mozliwe. - Pojade z pania.
Bezpieczniej bedzie w górach, tam epidemia nie dotrze.
- A jesli Laurent nie wróci? - Wróci.
Tacy jak on nie umieraja na cholere. On wie, dla kogo zyje.
Umiera sie, gdy sie tego pragnie.
Co to za wyglupy! Wynocha z tym!
- Wdychaj, Andre! - Podusisz nas, glupia!
- Trzeba tu zdezynfekowac! - To bez sensu!
Jedzmy stad, ma pani racje.
Ide zaprzac konie.
Pani juz ma eskorte.
Sa tu! Szybko!
- Macie konie? - Tak, dziekujemy!
A pieniadze?
Panskie sakwy.
Uciekaja!
Co pan robi, Andre?!
Zostawcie mnie w spokoju!
Wynocha!
Nie chce was tu wiecej widziec!
No co, spróbowac nie zaszkodzi.
Zostawcie mnie, ja nic nie zrobilem!
Dzien dobry.
Nie chcialam pana budzic, tak smacznie pan spal.
- Dziekuje. - Pojade juz.
Trzeba cos zjesc.
Mam make kukurydziana, zrobie polente. Potem wyjedziemy.
- Nie jestem glodna. - Jest zimno, musi pani zjesc.
Juz dosc czasu stracilam. Panski plaszcz.
Zostawiam panu dzbanek. Nie zapomne, co pan dla mnie zrobil.
- Jesli bedzie pan we Francji... - Dokad pani jedzie?
Wracam do Manosque.
- Niech sie pani zastanowi! - Myslalam cala noc.
Pani nawet nie wie, gdzie jest maz!
Mam spokojnie wracac do domu, gdy on tam gdzies umiera? Nie ma mowy.
Dzis jest pani cala i zdrowa, a jutro znajdzie sie znów w sercu epidemii.
- Moje zycie to moja sprawa. - Nie ma pani szans!
Ani dojechac do Manosque, ani znalezc meza! To glupie i pani o tym wie!
Widac, ze pan nigdy nikogo nie kochal.
Rozkazuje pani zejsc z konia!
Wybaczy pani,
czy moge spytac o godnosc?
Jako ze jestem tu od dawna i znam wszystkich, przydzielam dyzury,
niestety, obowiazkowe. Nawet dla pieknych dam.
Pani de Theus.
- Tak jak ten zamek? - Tak.
Czy...
- Nie bylo tu nikogo o tym nazwisku? - Zapamietalbym.
Szuka pani kogos z rodziny?
Jestem pulkownikiem husarii Jego Wysokosci króla Piemontu i Sardynii.
Wracam do kraju, ale szanuje wasze prawo i chce odbyc kwarantanne.
Rozejsc sie!
Dajcie przejsc!
Siadaja, gdzie popadnie.
Zróbcie miejsce!
Czy tu panu odpowiada, pulkowniku?
A moze gdzie indziej?
Tam.
Rozlózcie porzadnie! Nie za zimno przy oknie? Przyniosa panu koc.
- Dziekuje, mam. - Gdyby pan czegos...
- Dziekuje. - Do uslug.
Posilek o 11:00.
- Zabrali pani cos? - Pistolet.
Mam dwa, dam pani jeden.
Mam tez pani dzbanek.
- Lepiej nie tykac ich jedzenia. - Zrobil to pan naumyslnie?
Slucham?
Dal sie pan zlapac?
Jak móglbym pania zostawic?
Policzylem zolnierzy, jest 24, z czego kilku juz chorych.
Wyciagne ich na schody i zaatakuje szabla.
- Moge walczyc z dwoma na raz. - Zabraniam panu walczyc.
To jak sie stad wydostaniemy?
I tak nie mamy dokad isc.
- Stracilam odwage. - Pani? Nie wierze.
Stalam tu, patrzylam w dól i myslalam,
jak latwo jest umrzec, wystarczy sie wychylic.
Prosze tak nie mówic!
Nic nie mozna zrobic, pan dobrze wie.
Choroba jest wszedzie. Moze w nas tez.
Nieprawda.
Niech pani idzie odpoczac.
Pan nigdy nie ma watpliwosci?
Zawsze pan wie, co robic?
Staram sie robic to, co uwazam za sluszne.
Dlaczego zostal pan ze mna?
Moge panu zadac smierc, tak jak kazdy.
Spalam w panskim plaszczu.
Cholera boi sie mnie jak zarazy!
Nawet nie wiem, jak sie pan nazywa.
Angelo Pardi.
A ja Paulina.
Wybaczy pan, pulkowniku, ze przeszkadzam.
Alexandre Petit, handel zbozem.
Chodzi o te nieszczesne dyzury.
Moge znalezc dla was zastepstwo,
za 3 franki dziennie.
Za was dwoje bedzie 5.
Do uslug, pulkowniku.
- To pieniadze panskich przyjaciól! - Zwróce im, swoich juz nie mam.
Przeze mnie ma pan klopoty.
Gdyby mnie pan nie spotkal, bylby pan juz w Mediolanie, z matka.
Prosze mnie zostawic.
Niech sie pan ratuje!
Zrobie pani herbaty.
Mozart, ''Danses allemandes''.
To muzyk Opery Marsylskiej.
Zlapali go, tak jak nas.
Podobno poczatkowo ludzie protestowali, a teraz nie potrafia bez niego zasnac.
- Dlugo spalam? - Od rana.
Nawet nie wiedzialam, ze bylam tak wykonczona.
Nie chciala sie pani do tego przyznac.
Pan ma zawsze racje. To denerwujace.
- Wyjedziemy dzis w nocy. - Dobrze.
- Pojedzie pani ze mna? - Tak.
- Nie powie pani, ze... - Juz nic nie bede mówic, obiecuje.
¯adnych pytan, bede karna jak zolnierz.
Budzcie sie!
- Pan oszalal! - Niech pan zabiera bagaze!
- Niech pan przestanie! - Róbcie, co mówie!
Na pomoc! Pozar!
- Nie, nie do nas! - Nie mamy wyboru!
- Dokad ich prowadzicie? - Do refektarza!
Zamkniete!
- Co teraz? - Nie wiem.
Wywaze te drzwi!
Zawracac! Wszyscy na góre!
Oddajcie strzelbe.
Rzuccie bron.
Odsuncie sie!
Spisalam sie, pulkowniku?
Theus jest tam, za wzgórzem.
Do Italii juz niedaleko.
Z okien widze wloskie Alpy.
Podobno w dolinach zle sie dzieje.
Nie widzial pan zolnierzy?
Co by tu mieli robic?
Tu nikt nie umiera, tylko starzy, to normalne.
Daleko jeszcze?
Nie, za lasem jest wioska.
Tamtejsi ludzie mnie znaja, uzycza powozu.
To pani ziemie?
Mojego meza.
Bede mógl w Theus kupic konia?
Dostanie go pan ode mnie. Chce pan wyjechac jeszcze dzis?
Tak.
Móglby pan zostac pare dni.
Nie.
Wie pani, czyj to dom?
Nie.
Dziekuje.
Nie wyglada na zachwycona.
Zniszczyl jej pan drzwi.
Gdzie sa ci ludzie?
- Sadzi pan, ze... - Rozgrzeje sie pani przy ogniu.
Prosze usiasc.
Zaraz wracam.
- Dokad pan idzie? - Poszukam piwnicy.
- Ide z panem. - Niech sie pani ogrzeje.
- Pan tez jest mokry. - Zrobie grzane wino.
- Prosze nie wkladac tej sukni. - Dlaczego, zle wygladam?
Nie wiadomo, kto ja nosil.
W tej okolicy nie ma cholery.
Mam zwyczaj przebierac sie na wieczór.
Podoba sie panu ta suknia?
Nie wiem...
Tak.
- Wie pan, dlaczego ja wybralam? - Tak.
Dlaczego?
Przypomina te, która nosila pani w Manosque.
Ciekawa bylam, czy pan zauwazy.
Wysusze pani suknie.
Jeszcze!
- Nie tak szybko. - Wlasnie tak.
Chce wina.
Goraco mi.
Duzo pani wypila, to nierozsadne.
Pan jest taki rozsadny!
Czy to nie meczace, dla mezczyzny w tym wieku?
Czasem tak.
Dziwne.
Jest pan tak mlody, a jednoczesnie starszy, niz mój maz,
który ma o 40 lat wiecej niz pan. On nigdy nie zrobil nic rozsadnego.
Zauwazylem.
Nic pan o nim nie wie i nie chce wiedziec!
Ludzie dziwia sie, slyszac, ile ma lat. A panu brew nie drgnela!
Co mialem zrobic? Krzyczec?
Czy jestem panu obojetna?
Nie.
Wiem, co mysla ludzie.
Córka zwyklego lekarza,
fortuna mojego meza,
mysla, ze zrobilam to dla pieniedzy.
Gdy go spotkalam,
lezal przy strumieniu z kula w piersi.
Pobieglam po ojca,
zanieslismy go do nas.
Mialam 16 lat.
Ojciec go leczyl,
a ja czuwalam przy nim dzien i noc.
Nie wiedzialam, kim byl i kto go ranil.
Nie smialam go o to spytac, byl taki tajemniczy.
Gdy wydobrzal, odjechal.
Bylam pewna, ze o mnie zapomnial.
Pól roku pózniej wrócil
i poprosil mnie o reke.
Prosze zostac!
Pan nigdy nic nie mówi!
- Nie ma o czym. - Niech pan mówi o niej!
O panskiej matce.
- Po co? - A jest jakas inna kobieta?
- Pani jest pijana. - Czy ona wie, ze pan wraca do Italii?
Nie pozwoli panu walczyc!
Nieprawda. Czeka na to powstanie od 20 lat.
- Nie boi sie o pana? - Nigdy.
- Wyjezdzamy. - Nie teraz.
Burza minela, chodzmy.
Nie mam ochoty.
Pózno juz.
- Przespijmy sie tu, jutro wyjedziemy. - Chodzmy.
Niech pan jedzie, ja zostane.
Dobrze.
Jest pan nieodgadniony.
Jedzie pan za mna od Manosque, niczym mój rycerz,
aniol stróz.
Czas sie dla pana nie liczyl, a teraz spieszy sie pan, jakby chcial uciec.
Nie uciekam, chce wyjechac przed noca.
Jakbym slyszala pana matke:
,,Nie zostawaj w nocy sam z nieznajoma kobieta.''
Pani nie wie, co mówi.
Co pani jest?
To wino...
Moja matka nie jest taka.
Dla niej nigdy nie jestem dosc szalony.
Ma racje.
Przepraszam.
Nie zabladzi pan?
Ja jeszcze zostane, jestem zmeczona.
Niech pani nie kladzie sie w ich lózkach.
Prosze sie mna nie przejmowac.
Chce umrzec.
To ja cie przykrylam, byles zmarzniety.
Jestem taka slaba.
O malo pani nie umarla.
Daj mi reke.
Pan markiz!
Laurent!
Drogi Angelo, nie wiem, gdzie pan jest...
...wysylam ten list do Turynu, do panskiej matki.
Mam nadzieje, ze jej nazwisko wystarczy, by dotarl.
Ale czy ona bedzie wiedziala, gdzie pan sie przebywa, by go panu przekazac?
Dochodza nas wiesci o powstaniu przeciw Austriakom.
Czy bierze pan w nim udzial? Jestem tego prawie pewna.
Ponoc w panskim kraju rozpetala sie prawdziwa wojna.
Dlatego pozwalam sobie pisac do pana.
Wiem, ze dlugo czekal pan na te chwile...
...lecz doniesienia z ltalii napelniaja mnie lekiem.
Prosze przynajmniej napisac, ze pan zyje.
Potrzeba bylo roku, aby cholera zniknela...
...tak samo, jak sie pojawila.
Dotarla az do Paryza i niewiele brakowalo by objela cala Francje.
Tego lata bylam w Aix.
Wszystko jest jak dawniej i nic nie jest jak dawniej.
Choroba dokonala tu wiekszych spustoszen niz gdzie indziej.
Ludzie na ulicy wydaja sie równie beztroscy jak kiedys.
Gdzie byli w czasie epidemii? Kogo stracili?
Gdzie mieszkal pan w Aix?
Tak malo pan mówil o sobie.
Wspominal pan o kamienicy za archidiecezja.
Choc moze sie to wydac dziwne, chyba odnalazlam ten dom.
List Pauliny dlugo pozostal bez odpowiedzi.
Stracila juz nadzieje, ze kiedykolwiek ja otrzyma...
...gdy na poczatku przyszlego roku z Italii przybyl list.
Laurent de Theus zrozumial wczesniej niz Paulina...
...ze czas nie wymaze wspomnien o Angelo.
I wiedzial, ze jesli zechce ona do niego dolaczyc...
...on pozwoli jej odejsc.